{"id":10992,"date":"2024-06-20T22:51:29","date_gmt":"2024-06-20T19:51:29","guid":{"rendered":"https:\/\/ukrmova.iul-nasu.org.ua\/?page_id=10992"},"modified":"2024-06-28T19:36:18","modified_gmt":"2024-06-28T16:36:18","slug":"vlasni-nazvy-pov-yazani-z-ukrayinoyu-u-polskij-suchasnij-ta-istorychnij-frazeologiyi","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ukrmova.iul-nasu.org.ua\/en\/vlasni-nazvy-pov-yazani-z-ukrayinoyu-u-polskij-suchasnij-ta-istorychnij-frazeologiyi.html","title":{"rendered":"Ukraine-related proper names in modern and historical Polish phraseology"},"content":{"rendered":"Agnes Piela<\/span><\/em><\/strong>, Associate Professor of Linguistics
\nInstitute of Linguistics, Faculty of Humanities, University of Silesia in Katowice, Poland
\nUniwersytecka Street, 4, 40-007 Katowice, Poland <\/span><\/p>\n

E-mail: agnieszka.piela@us.edu.pl
\nhttps:\/\/orcid.org\/0000-0003-2115-7456<\/span><\/p>\n

Heading:<\/strong>\u00a0Articles
\nLanguage:<\/strong>\u00a0Ukrainian<\/p>\n

Abstract<\/strong>: The present text represents a trend in the research in phraseology and onomastics. The article focuses on the still used and forgotten lexical combinations (phraseologisms, proverbs) which contain a proprial component associated with Ukraine. One analyses combinations with geographical names, i.e. choronyms, e.g.: Ukraina \u2014 niedaleka Ukraina \u2018Ukraine \u2014 not remote Ukraine\u2019, Pobere<\/span>\u017c<\/span>e \u2014 jak na Pobere<\/span>\u017c<\/span>u \u2018Pobere<\/span>\u017c<\/span>e \u2014 as in Pobere<\/span>\u017c<\/span>e\u2019, Podole \u2014 Na Podolu pszenica bez k<\/span>\u0105<\/span>kolu \u2018Podolia \u2014 in Podolia [there is] wheat without corn cockle, and oikonyms, e.g.: Berdyczow \u2014 pisz na Berdyczow \u2018Berdychiv \u2014 [literally] address your letter to Berdichiv\u2019, bogaty jak berdyczowski bankier \u2018as rich as a Berdychiv banker; Poryck \u2014 m<\/span>\u0105<\/span>dry jak porycka szafa \u2018Poryck \u2014 [literally] as clever as a Poryck wardrobe\u2019; Ko<\/span>\u0142<\/span>omyja \u2014 Anglik z Ko<\/span>\u0142<\/span>omyi \u2018Kolomyia \u2014 an Englishman from Kolomyia\u2019. The lexical structures in question constitute an interesting testimony of life in remote historical periods and the former realia encoded in them represent the long-standing Polish-Ukrainian linguistic contact.<\/span><\/p>\n

Keywords<\/span><\/strong>:<\/strong> the historical and the modern Polish language, phraseology, paremiology, onomastics, Polish-Ukrainian linguistic contact.<\/span><\/p>\n

LEGEND<\/strong><\/p>\n

LPPH<\/strong> \u2013 Wilamowski M., Wn\u0119k K., Zyblikiewicz L.A. (1998). Leksykon polskich powiedze\u0144 historycznych<\/em>. Krak\u00f3w: Znak.
\nNKPP<\/strong> \u2013 Nowa ksi\u0119ga przys\u0142\u00f3w i\u00a0wyra\u017ce\u0144 przys\u0142owiowych polskich<\/em>. (1969\u20131978). J. Krzy\u017canowski (Ed.). Vol. I\u2013IV. Warszawa: Pa\u0144stwowy Instytut Wydawniczy.
\nPolska albo opisanie\u2026<\/strong> \u2013 Starowolski Sz. (2000). Polska albo opisanie po\u0142o\u017cenia Kr\u00f3lestwa Polskiego<\/em>. Gda\u0144sk: Tower Press. Retrieved November 25, 2023 from\u00a0 http:\/\/surl.li\/quotz
\nPPBys<\/strong> \u2013 Bystro\u0144 J. (1933). Przys\u0142owia polskie<\/em>. Krak\u00f3w: Nak\u0142adem Polskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci.
\nPPDar<\/strong> \u2013 Weryha-Darowski A. (1874). Przys\u0142owia polskie odnosz\u0105ce si\u0119 do nazwisk szlacheckich i\u00a0miejscowo\u015bci<\/em>. Pozna\u0144: Nak\u0142adem Ksi\u0119garni J.K. \u017bupa\u0144skiego. Retrieved October 19, 2023 from http:\/\/surl.li\/quotg
\nPPRys<\/strong> \u2013 Rysi\u0144ski S. (1618). Proverbiorum Polonicorum A Solomone Rysinio Collectorum Centvriae Decem Et Octo<\/em>. Lubcz: Kmita, Piotr Blastus. Retrieved November 20, 2023 from http:\/\/surl.li\/quoro
\nSGKP<\/strong> \u2013 S\u0142ownik geograficzny Kr\u00f3lestwa Polskiego i\u00a0innych kraj\u00f3w s\u0142owia\u0144skich <\/em>(1880\u20131914). F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, J. Krzywicki (Ed.). Vol. I\u2013XV. Warszawa: Nak\u0142adem W\u0142. Walewskiego. Retrieved October 10, 2023 from http:\/\/surl.li\/quosm
\nSJPDor<\/strong> \u2013 S\u0142ownik j\u0119zyka polskiego<\/em>. (1958\u20131969). W. Doroszewski (Ed.). Vol I\u2013XI. Warszawa: Pa\u0144stwowe Wydawnictwo Naukowe.
\nSL<\/strong> \u2013 Linde S.B. (1854\u20131860). S\u0142ownik j\u0119zyka polskiego<\/em>. Vol. I\u2013VI. Lw\u00f3w: Drukarnia Zak\u0142adu Ossoli\u0144skich [wyd. fototypiczne: Warszawa: Gutenberg Print, 1994\u20131995].
\nSStp<\/strong> \u2013 S\u0142ownik staropolski<\/em>. (1953\u20132002). S. Urba\u0144czyk (red.). Vol. I\u2013XI. Wroc\u0142aw\u2013Warszawa\u2013Krak\u00f3w: Instytut J\u0119zyka Polskiego Polskiej Akademii Nauk.
\nSW<\/strong> \u2013 S\u0142ownik j\u0119zyka polskiego<\/em>. (1900\u20131927). J. Kar\u0142owicz, A. Kry\u0144ski, W. Nied\u017awiedzki (Ed.). Vol. I\u2013VIII. Warszawa: Nak\u0142adem prenumerator\u00f3w i Kasy im. Mianowskiego.
\nSwil<\/strong> \u2013 S\u0142ownik j\u0119zyka polskiego<\/em>. (1861). A. Zdanowicz i in. (Ed.). Vol. I\u2013II. Wilno: Wydany staraniem i kosztem Maurycego Orgelbranda.
\n<\/em>USJP<\/strong> \u2013 Uniwersalny s\u0142ownik j\u0119zyka polskiego<\/em>. (2003). S. Dubisz (Ed.). Vol. I\u2013IV. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
\nWSJP PAN<\/strong> \u2013 Wielki s\u0142ownik j\u0119zyka polskiego PAN<\/em>. P. \u017bmigrodzki (Ed.). Retrieved January 11, 2023 from http:\/\/www.wsjp.pl<\/a><\/p>\n

REFERENCES<\/strong><\/p>\n

Ananjewa, N. (2006). Proprialny sk\u0142adnik frazeologizm\u043ew jako fenomen lingwokulturowy. M. Czerminska, K. Meller, P. Flicinski (Ed.), Literatura, kultura i\u00a0jezyk polski w\u00a0kontekstach i\u00a0kontaktach swiatowych. III Kongres Polonistyki Zagranicznej<\/em>, Poznan 8\u201311 czerwca 2006<\/em> (pp. 741\u2013746). Poznan: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (in Polish).
\nBalinski, M., & Lipinski, T. (1886). Starozytna Polska pod wzgledem historycznym, jeograficznym i\u00a0statystycznym<\/em>. Vol. 3. Warszawa: Druk S. Orgelbranda Synow. Retrieved December 27, 2023 from http:\/\/surl.li\/quopz<\/a> (in Polish).
\nBednarczuk, L. (2018). Z poludniowo\u00ad\u2011wschodniej peryferii polszczyzny. L. Citko (Ed.), Jezyki ruskie w rozwoju historycznym i kontaktach z polszczyzna <\/em>(pp. 11\u201354). Bialystok: Wydawnictwo Uniwersytet w Bialymstoku (in Polish).
\nDlugosz, K. (1993). Nazwy miejscowe w przys\u0142owiach. M. Biolik (Ed.), Onomastyka literacka<\/em> (pp. 253\u2013258). Olsztyn: Wydawnictwo Wyzszej Szkoly Pedagogicznej w Olsztynie (in Polish).
\nGierowski, J.A. (1989). Historia Polski 1505\u20131764<\/em>. Warszawa: Panstwowe Wydawnictwo Naukowe (in Polish).
\nHrabec, S. (1949). Elementy kresowe w jezyku niektorych pisarzy polskich XVI i XVII wieku. <\/em>Torun: Nak\u0142adem Towarzystwa Naukowego w Toruniu (in Polish).
\nJaracz, M. (2003). Stereotyp onimiczny w przyslowiach polskich. M. Bia\u0142osk\u00f3rska, A. Belchnerowska (Ed.), Studia Jezykoznawcze. <\/em>Synchroniczne i\u00a0diachroniczne aspekty badan polszczyzny<\/em>,<\/em> 2<\/em>, 113\u2013123. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecinskiego (in Polish).
\nJawor, A. (2008). Homo scribens i\u00a0homo legens w\u00a0polskim s\u0142ownictwie i\u00a0frazeologii<\/em>. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Slaskiego (in Polish).
\nJedrzejko, E. (2002). Obrazki z dziejow Polski \u2013 czyli jeszcze o historyczno-kulturowym aspekcie frazeologii i paremiologii. A.M. Lewicki (Ed.), Problemy frazeologii europejskiej V<\/em> (pp. 61\u201378). Lublin: Norbertinum (in Polish).
\nKleszczowa, K. (2010). Rola s\u0142owotworstwa w przejmowaniu i stabilizacji pozyczek (na przykladzie polskich ukrainizmow). N.F. Klymenko, Ye. A. Karpilovska \u00a0(Eds.), Reflection of the history and culture of the people in word formation<\/em> (pp. 110\u2013119). Kyiv: Bydavnychyi dim Dmytpa Bypaho (in Polish).
\nKosek, I. (2021). Z zagadnien motywacji jednostek frazeologicznych \u2013 pisz na Berdyczow. Prace Jezykoznawcze, 2<\/em>, 273\u2013288 \u00a0(in Polish).
\nKurzowa, Z. (2007). Ze studiow nad polszczyzna kresowa. Wybor prac<\/em>. Krakow: Universitas (in Polish).
\nLewicki, A.M, & Pajdzinska, A. (2001). Frazeologia. J. Bartminski (Ed.), Wspo\u0142czesny jezyk polski <\/em>(pp. 315\u2013333). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Sk\u0142odowskiej (in Polish).
\nLesiow, M. (1994). Ukraina wczoraj i dzis<\/em>. Lublin: Uniwersytet Marii Curie-Sklodowskiej (in Polish).
\nLesiow, M. (1995). Zagadnienia polsko-ukrainskich wzajemnych stosunkow jezykowych. M. Lesiow i M. Sajewicz (Ed.), Rozprawy slawistyczne<\/em>: Studia z jezykoznawstwa s\u0142owianskiego<\/em>, 10<\/em>,\u00a0 245\u2013258. Lublin: Uniwersytet Marii Curie-Sklodowskiej (in Polish).
\nLesiow M., & Melnyk, M. (2011). O Ukrainie. Prawie wszystko\u2026?<\/em> Olsztyn: Wydawnictwo Katedra Aksjologicznych Podstaw Edukacji Uniwersytetu Warminsko-Mazurskiego (in Polish).
\nMichnik H., & Mosler, L. (1961). Historia Polski do roku 1795<\/em>. Warszawa: Panstwowe Zaklady Wydawnictw Szkolnych (in Polish).
\nMinikowska, T. (1980). Wyrazy ukrainskie w polszczyznie literackiej XVI w<\/em>. Warszawa \u2013 Poznan \u2013 Torun: Panstwowe Wydawnictwo Naukowe (in Polish).
\nNowakowska, A. (2010). Frazeologia a onomastyka, czyli frazeologia nazwoznawcza i onomastyka frazeologiczna. R. Lobodzinska (Ed.), Nazwy wlasne a\u00a0spoleczenstwo<\/em>, 1<\/em>, 97\u2013106. Lask: Oficyna Wydawnicza Leksem (in Polish).
\nNowakowska, A., & Tomczak, L. (2006). Jak daleko z Ko\u0142omyi do Grojca? Nazwy miejscowe w polskiej frazeologii. Z. Abramowicz, E. Bogdanowicz (Ed.), Onimizacja i\u00a0apelatywizacja<\/em> (pp. 553\u2013561). Bia\u0142ystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Bialymstoku (in Polish).
\nPiela, A. (2023\u0430). Nearby Ukraine… Choronyms related to Ukraine in Polish phraseology. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica, 57<\/em>, 89\u2013102 (in Polish).
\nPiela, A. (2023b). Nazwy miejscowe Kresow Wschodnich w zapomnianej polskiej frazeologii. Jezyk Polski, 3<\/em>, 101\u2013113 (in Polish).
\nPluskota, T. (2019). Slownik nazw miejscowych i ich wariantow od XVI do XVIII wieku. Wojewodztwo belskie, ruskie, wolynskie, podolskie i braclawskie<\/em>. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego (in Polish).
\nRieger, J. (2001). Jezyk polski na Wschodzie. J. Bartminski (Ed.), Wspolczesny jezyk polski<\/em> (pp. 575\u2013590).\u00a0 Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Sklodowskiej (in Polish).
\nRytter, G. (1992). Wschodnioslowianskie zapozyczenia leksykalne w polszczyznie XVII wieku<\/em>. Lodz: Wydawnictwo Uniwersytetu Lodzkiego (in Polish).
\nSzerszunowicz, J. (2006). Substytucje i\u00a0redukcje komponentow toponomastycznych w\u00a0translacji idiomow (na przykladzie tlumaczenia idiomow wloskich na jezyk polski). Bialostockie Archiwum Jezykowe, 6<\/em>, 153\u2013161 (in Polish).
\nSwierczynska, D. (2019). Przyslowia w\u00a012 jezykach<\/em>. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN (in Polish).
\nTreder, J. (1988). Nazwy wlasne we frazeologii zachodnios\u0142owianskiej. Gdanskie Studia eezykoznawcze, 4<\/em>, 131\u2013159 \u00a0(in Polish).
\nUlaszyn, H. (1947). Pochodzenie etniczne nazwy Ukrainiec<\/em>. Lodz: Lodzkie Towarzystwo Naukowe (in Polish).
\nUrbanczyk, S. (1968). Charakterystyka staropolskich zapozyczen wyrazowych z jezyka ukrainskiego. S. Urbanczyk, Szkice z dzieow jezyka polskiego <\/em>(pp. 295\u2013304). Warszawa: Panstwowe Wydawnictwo Naukowe (in Polish).
\nWojcicki, K.W. (1830). Przyslowia narodowe z\u00a0wyjasnieniem zrodla poczatku oraz sposobu ich uzycia. Okazuiace charakter, zwyczaie i\u00a0obyczaie, przesady, starozytnosci i\u00a0wspomnienia oyczyste<\/em>. Vol. II. Warszawa: Nakladem Hugues et Kermen. Retrieved January 20, 2024 from http:\/\/surl.li\/quomv (in Polish).
\nWojcicki, K.W. (1837). Klechdy. Starozytne podania i powiesci ludu polskiego i Rusi<\/em>. Vol. II. Warszawa: Drukarnia Piotra Baryckiego. Retrieved January 11, 2024 from http:\/\/surl.li\/quono (in Polish).
\nWyrozumski, J. (1989). Historia Polski do roku 1505<\/em>. Warszawa: Panstwowe Wydawnictwo Naukowe (in Polish).","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Agnes Piela, Associate Professor of Linguistics Institute of Linguistics, Faculty of Humanities, University of Silesia in Katowice, Poland Uniwersytecka Street, 4, 40-007 Katowice, Poland E-mail: agnieszka.piela@us.edu.pl https:\/\/orcid.org\/0000-0003-2115-7456 Heading:\u00a0Articles Language:\u00a0Ukrainian Abstract: The present text represents a trend in the research in phraseology and onomastics. The article focuses on the still used and forgotten lexical combinations (phraseologisms, […]<\/p>\n","protected":false},"author":27,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page-doi.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-10992","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ukrmova.iul-nasu.org.ua\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10992","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ukrmova.iul-nasu.org.ua\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ukrmova.iul-nasu.org.ua\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ukrmova.iul-nasu.org.ua\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/27"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ukrmova.iul-nasu.org.ua\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10992"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/ukrmova.iul-nasu.org.ua\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10992\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11056,"href":"https:\/\/ukrmova.iul-nasu.org.ua\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10992\/revisions\/11056"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ukrmova.iul-nasu.org.ua\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10992"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}